ꯕ꯭ꯂꯦꯖ ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯜ: ꯔꯨꯂꯦꯠ ꯆꯛꯔꯒꯤ ꯋꯥꯔꯤ
ꯆꯛꯔ ꯁꯦꯃꯈꯤꯕ ꯃꯤꯑꯣꯏ ꯑꯣꯏꯅ ꯌꯥꯝꯅꯥ ꯀꯌꯥ ꯃꯤꯡ ꯊꯣꯅꯕ ꯃꯦꯊꯃꯦꯇꯤꯁꯤꯌꯟ, ꯃꯍꯥꯛꯅ ꯑꯇꯣꯞꯄ ꯄꯣꯠ ꯑꯃꯥ ꯁꯦꯝꯕ ꯍꯣꯠꯅꯔꯝꯃꯤ꯫

ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯜ (1623–1662)ꯅ 1650ꯒꯤ ꯆꯍꯤꯁꯤꯡꯗ ꯂꯣꯏꯕ ꯅꯥꯏꯗꯕ ꯆꯠꯄꯒꯤ (perpetual motion) ꯈꯨꯠꯂꯥꯏꯁꯤꯡꯒ ꯂꯣꯌꯅꯅ ꯑꯦꯛꯁꯄꯦꯔꯤꯃꯦꯟꯠ ꯇꯧꯈꯤ꯫ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤꯅꯤ ꯍꯥꯌꯅ ꯍꯥꯌꯔꯤꯕ ꯐ꯭ꯔꯤꯛꯁꯟ ꯌꯥꯝꯅꯥ ꯅꯦꯝꯕ ꯀꯣꯏꯔꯤꯕ ꯆꯛꯔ ꯑꯗꯨ ꯔꯨꯂꯦꯠ ꯔꯣꯇꯔꯒꯤ ꯏꯄꯥ-ꯏꯄꯨ ꯑꯃꯥ ꯑꯣꯏꯕ ꯌꯥꯏ; ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯃꯁꯤ ꯆꯠꯅꯕꯤ ꯑꯣꯏꯅ ꯍꯥꯌꯔꯤꯕꯅꯤ, ꯏꯔꯝꯕꯒꯤ ꯈꯨꯗꯝ ꯂꯩꯇꯦ꯫
ꯃꯦꯊꯃꯦꯇꯤꯁꯤꯌꯟ
Pascal worked on geometry, mechanical calculation and pressure as well as probabilityꯃꯦꯊꯃꯦꯇꯤꯛꯁꯊꯣꯛꯄꯒꯤ ꯈꯨꯗꯣꯡꯆꯥꯕꯃꯍꯩ ꯑꯃꯥ ꯊꯣꯛꯄꯒꯤ ꯈꯨꯗꯣꯡꯆꯥꯕ, 0 ꯗꯒꯤ 1 ꯐꯥꯑꯣꯕ ꯅꯠꯔꯒ 0% ꯗꯒꯤ 100% ꯐꯥꯑꯣꯕ꯫ ꯃꯁꯤꯡ ꯑꯃꯥ: 1/37 = 2.70%꯫ꯃꯄꯨꯡ ꯄꯥꯕꯤꯌꯨ →. His exchange with Fermat in 1654 is an important milestone in the study of games of chance. Earlier writers had also considered gambling problems, so calling him the sole inventor of probability would go too far.

ꯕ꯭ꯂꯦꯖ ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯂꯒꯤ ꯔꯨꯂꯦꯠ ꯃꯦꯁꯤꯟ ꯑꯃꯥ ꯂꯩꯔꯝꯕꯔꯥ?
The often-repeated story connects a spinning-wheel experiment with the later casino game. The sources linked here establish Pascal’s mathematical work, but do not document that chain of invention. A plausible mechanical resemblance is not evidence that one device directly became another.
ꯈꯨꯗꯣꯡꯆꯥꯕ, ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯋꯥꯍꯩꯗ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯩꯈꯣꯌꯒꯤ ꯋꯥꯍꯩꯗ
1654ꯒꯤ ꯆꯤꯊꯤꯁꯤꯡꯅ ꯔꯨꯂꯦꯠꯀꯤ ꯃꯔꯃꯗ ꯋꯥ ꯉꯥꯡꯗꯦ, ꯃꯔꯃꯗꯤ ꯃꯇꯝ ꯑꯗꯨꯗ ꯃꯁꯤ ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯐꯥꯑꯣꯕ ꯂꯩꯔꯃꯗ꯭ꯔꯤ꯫ ꯃꯈꯣꯌꯅ ꯍꯪꯏ: ꯁꯥꯟꯅꯔꯤꯕ ꯑꯅꯤꯅ ꯄꯣꯠ ꯃꯥꯏꯄꯥꯛꯅꯕ ꯄꯣꯏꯟꯇ ꯑꯍꯨꯝ ꯃꯊꯧ ꯇꯥꯏ; ꯃꯈꯣꯌꯅ 2–1ꯗ ꯂꯦꯞꯂꯦ; ꯄꯣꯠ ꯑꯗꯨ ꯀꯔꯝꯅ ꯌꯦꯟꯁꯤꯅꯒꯗꯒꯦ? ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯂꯒꯤ ꯄꯥꯎꯈꯨꯃꯅ ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯑꯩꯈꯣꯌꯅ ꯀꯟꯗꯤꯁꯅꯦꯜ ꯑꯦꯛꯁꯄꯦꯛꯇꯦꯁꯟ ꯍꯥꯌꯅ ꯀꯧꯔꯤꯕ ꯑꯗꯨ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯊꯣꯀꯄ ꯌꯥꯕ ꯃꯈꯥ ꯆꯠꯄꯁꯤꯡꯒꯤ ꯎꯄꯥꯜ ꯃꯈꯥ ꯊꯥꯗꯨꯅ ꯆꯠꯄ ꯔꯤꯀꯔꯁꯤꯕ ꯋꯥꯌꯦꯜ ꯑꯃꯥ ꯁꯤꯖꯤꯟꯅꯩ꯫ ꯍꯣꯏꯒꯦꯟꯁꯅ ꯆꯤꯊꯤ ꯊꯥꯅꯖꯤꯟꯕ ꯑꯗꯨ ꯄꯥꯈꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ 1657ꯗ ꯑꯦꯛꯁꯄꯦꯛꯇꯦꯁꯅꯒꯤ ꯃꯇꯥꯡꯗ ꯑꯍꯥꯅꯕ ꯇꯦꯛꯁꯕꯨꯛ ꯐꯣꯡꯗꯣꯀꯈꯤ꯫ “ꯑꯦꯛꯁꯄꯦꯛꯇꯦꯁꯟ” ꯍꯥꯌꯕ ꯋꯥꯍꯩ ꯑꯁꯤ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤꯅꯤ꯫
ꯋꯦꯖꯔ
ꯕꯦꯠ ꯊꯝꯕꯒꯤ ꯃꯇꯥꯡꯗ ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯂꯒꯤ ꯈ꯭ꯕꯥꯏꯗꯒꯤ ꯃꯃꯤꯡ ꯂꯩꯕ ꯋꯥꯌꯦꯜ ꯑꯁꯤ ꯔꯨꯂꯦꯠꯀꯤ ꯃꯇꯥꯡꯗ ꯅꯠꯇꯦ, ꯏꯁ꯭ꯕꯔꯒꯤ ꯃꯇꯥꯡꯗꯅꯤ: Pensées ꯗ ꯂꯩꯕ “ꯋꯦꯖꯔ”, ꯃꯁꯤꯅ ꯊꯥꯖꯕ ꯑꯁꯤ ꯂꯣꯏꯕ ꯅꯥꯏꯗꯕ ꯐꯜ ꯂꯩꯕ ꯕꯦꯠ ꯑꯃꯥ ꯑꯣꯏꯅ ꯎꯏ꯫ ꯃꯁꯤ ꯐꯪꯒꯗꯕ ꯃꯃꯂꯒꯤ ꯋꯥꯌꯦꯜ ꯑꯃꯅꯤ, ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯀꯅꯥꯒꯨꯝꯕ ꯑꯃꯅ ꯄꯣꯠ ꯑꯃꯒꯤꯗꯃꯛ ꯋꯥꯌꯦꯜ ꯄꯤꯅꯕ ꯗꯤꯁꯤꯖꯟ ꯊꯤꯑꯣꯔꯤ ꯑꯍꯥꯅꯕ ꯑꯣꯏꯅ ꯁꯤꯖꯤꯟꯅꯈꯤꯕꯅꯤ꯫ ꯆꯛꯔꯒꯤꯗꯃꯛ ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯂꯒꯤ ꯃꯃꯤꯡ ꯂꯧꯔꯤꯕ ꯔꯨꯂꯦꯠ ꯁꯥꯟꯅꯔꯤꯕꯁꯤꯡꯅ ꯑꯔꯥꯟꯕ ꯄꯥꯁ꯭ꯀꯦꯜ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯃꯤꯡ ꯂꯧꯔꯤꯕꯅꯤ; ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ ꯑꯗꯨꯗꯤ ꯖꯨꯌꯥ ꯑꯃꯒꯤ ꯃꯃꯜ ꯀꯔꯝꯅ ꯂꯦꯞꯀꯗꯒꯦ ꯍꯥꯌꯕ ꯎꯠꯈꯤꯕ ꯑꯗꯨꯅꯤ꯫
ꯑꯉꯛꯄ ꯑꯗꯨ
You do not need the invention story to use the mathematics. For a standard straight-up bet on an independent, uniform single-zeroꯆꯛꯔꯖꯤꯔꯣꯆꯞ ꯃꯥꯟꯅꯕ, ꯗꯖꯟ ꯅꯠꯔꯒ ꯀꯂꯝ ꯕꯦꯠ ꯑꯃꯠꯇꯅ ꯀꯨꯞꯇꯕ ꯑꯁꯪꯕ ꯄꯣꯀꯦꯠ ꯑꯃꯈꯛꯇ; ꯍꯥꯎꯁ ꯑꯦꯖꯀꯤ ꯍꯧꯔꯀꯐꯝꯅꯤ꯫ ꯑꯇꯣꯞꯄ ꯃꯃꯤꯡ: ꯁꯤꯡꯒꯜ ꯖꯤꯔꯣ, 0꯫ꯃꯄꯨꯡ ꯄꯥꯕꯤꯌꯨ → wheel, a one-unitꯁꯦꯜꯌꯨꯅꯤꯠꯁꯤꯁ꯭ꯇꯦꯝ ꯅꯠꯔꯒ ꯁꯥꯟꯅꯔꯤꯕ ꯑꯃꯅ ꯁꯤꯖꯤꯟꯅꯕ ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ ꯊꯝꯂꯕ ꯁꯦꯜ꯫ ꯄ꯭ꯔꯣꯒ꯭ꯔꯦꯁꯅꯁꯤꯡ ꯌꯨꯅꯤꯠꯇ ꯁꯟꯗꯣꯛꯂꯤ, ꯃꯔꯝ ꯑꯗꯨꯅ ꯃꯈꯣꯌ ꯀꯔꯤꯒꯨꯝꯕ ꯇꯦꯕꯜꯗ ꯆꯠꯂꯤ꯫ꯃꯄꯨꯡ ꯄꯥꯕꯤꯌꯨ → wager has expected net return (35 × 1/37) − (36 × 1/37) = −1/37. That average says nothing certain about the next spin; it explains the disadvantage built into the payoutꯁꯦꯜꯄꯦꯑꯥꯎꯠꯃꯥꯏꯄꯥꯛꯄ ꯕꯦꯠ ꯑꯃꯅ ꯍꯜꯂꯛꯄ ꯁꯦꯜ, ꯍꯜꯂꯀꯄ ꯊꯝꯂꯕ ꯁꯦꯜꯒꯤ ꯃꯊꯛꯇ “X ꯗꯒꯤ 1” ꯍꯥꯌꯅ ꯍꯥꯌꯏ꯫ꯃꯄꯨꯡ ꯄꯥꯕꯤꯌꯨ →.
ꯋꯥꯍꯪꯁꯤꯡ
1650ꯒꯤ ꯆꯍꯤꯁꯤꯡꯒꯤ ꯍꯧꯔꯛꯐꯃꯗ ꯃꯍꯥꯛ ꯄꯦꯔꯤꯁꯀꯤ ꯖꯨꯌꯥ ꯁꯥꯟꯅꯔꯤꯕꯁꯤꯡꯒꯤ ꯃꯔꯛꯇ ꯆꯠꯃꯤꯟꯅꯈꯤ, ꯃꯔꯝ ꯑꯗꯨꯅ ꯄꯣꯏꯟꯇꯀꯤ ꯁꯃꯁ꯭ꯌꯥ ꯁꯦꯚꯥꯂꯤꯌꯦ ꯗꯤ ꯃꯦꯔꯦꯒꯤ ꯈꯨꯠꯊꯥꯡꯗ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯃꯅꯥꯛꯇ ꯌꯧꯈꯤ꯫ ꯃꯍꯥꯛꯅ ꯁꯦꯜꯒꯤꯗꯃꯛ ꯃꯤꯅꯨꯡꯁꯤ ꯂꯩꯅꯥ ꯁꯥꯟꯅꯈꯤ ꯍꯥꯌꯕꯒꯤ ꯔꯦꯀꯣꯔꯗ ꯑꯃꯠꯇ ꯂꯩꯇꯦ꯫
ꯃꯔꯃꯗꯤ ꯃꯁꯤ ꯐꯖꯕ ꯋꯥꯔꯤ ꯑꯃꯅꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯆꯍꯤ ꯆꯥꯃꯥ 19ꯁꯨꯕꯒꯤ ꯀꯦꯁꯤꯅꯣ ꯄ꯭ꯔꯣꯃꯣꯇꯔꯁꯤꯡꯅ ꯃꯁꯤ ꯄꯥꯝꯕꯤꯈꯤ꯫ ꯃꯁꯤ ꯍꯥꯌꯔꯕꯗ ꯐꯨꯠꯅꯣꯠ ꯑꯃꯒ ꯂꯣꯌꯅꯅ ꯍꯥꯌꯕꯤꯌꯨ꯫
ꯅꯣꯛꯅꯕꯒꯤ ꯀꯃꯤꯛ

ꯀꯔꯤꯒꯨꯝꯕ ꯑꯃꯠꯇ ꯅꯠꯇꯕꯗꯒꯤ ꯀꯔꯤꯒꯨꯝꯕ ꯑꯃꯥ ꯐꯪꯕ ꯉꯝꯗꯦ ꯍꯥꯌꯕ ꯃꯍꯥꯛꯅ ꯎꯠꯈꯤ꯫ ꯃꯗꯨꯒꯤ ꯃꯇꯨꯡꯗ ꯀꯅꯥꯒꯨꯝꯕ ꯑꯃꯅ ꯃꯗꯨꯒꯤ ꯃꯊꯛꯇ ꯀꯦꯁꯤꯅꯣ ꯑꯃꯥ ꯁꯦꯃꯈꯤ꯫
ꯍꯧꯔꯛꯐꯃꯁꯤꯡ
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.